2021-11-05T12:36:03+03:00
Ana Sayfa Ekonomi 5 Kasım 2021 109 Görüntüleme

BİM, A-101, Şok, Migros ve CarrefourSA’ya 2.7 milyar lira cezanın nedeni belli oldu

Rekabet Kurumu (RK) Başkanı Birol Küle, Rekabet Kurulu doğrultusundan zincir marketlere kesilen 2,7 milyar liralık üstün dereceli cezanın sonrasında yaşanmış olan tartışmalara dair değerlendirmede bulunmuş oldu. Tahkîkat sürecine dair informasyon veren Küle, BİM, A-101, Şok, Migros ve CarrefourSA’ya ve 1 tedarik şirketine yönetimsel para cezası verilmesiyle neticelenen tahkîkat sürecinin aşağı yukarı 19 ay evvelce, 31 Mart 2020’de Kurul doğrultusundan alınan ön inceleme kararıyla başladığını ifade etti.

Ön inceleme raporunun 7 Mayıs 2020’de Rekabet Kurulunda görüşülmesi neticesi 30 girişim ile ilgili tahkîkat sonucu verildiğini söyleyen Küle, aşağı yukarı bir senede hazırlanan tahkîkat raporunun 31 Mart 2021’de eksperler doğrultusundan hazırlanıp tamamlandığını bildirdi.

Rapor Mart ayında zincir marketlere verildi

Küle, “Doğrusu gerçekten karardan tam 7 ay evvelce, bugün karara mevzu olan ihlal tespitlerinin bulunduğu rapor taraflarla paylaşılmıştır. Mevzu bugünün hususu değildir. 2018 senesine kadar geriye giden kanıt derecesindeki yazışmalar ele geçirilmiştir. Bilindiği gibi nihai karar 28 Ekim’de alınmıştır. Tahkîkat sürecinde iddia hususu eylemlerle alakalı olarak taraflardan üç yazılı, bir sözlü olmak suretiyle toplam 4 müdafa alınmıştır. Kanunun öngördüğü usulü süreçlerin tamamlanması neticesi alınan nihai karar, aşağı yukarı 19 aylık bir vakit dilimini içine alan araştırma neticesinde verilmiştir.” şeklinde konuştu.

Fahiş fiyat artışından değil, kartelleşmeden ceza verildi

Kamuoyunda devamlı fahiş fiyat mevzusunun gündemde olduğuna ilgi çeken Küle, şu verileri verdi: “Bu mevzuya açıklık getirmekte yarar var. Rekabet Kurumu doğrultusundan oluşturulan tespitlere bakılırsa, ihlal hususu davranışlar sebebiyle fiyatların tüketici aleyhine yükseltildiği görülmekle eş güdümlü, bu fiyatların ‘fahiş’ olup olmadığına dair bir değerlendirme, vurgu veya fiyatların standardına bağlanmış rastgele bir netice bulunmamaktadır. Soruşturmada rekabet hukukunda fahiş veya aşırı fiyat olarak geride bıraktığımız bir ihlal türü incelenmemiştir.”

“Nitekim bu ihlal türü kanunumuzda 6’ncı maddesindeki hakim durumun kötüye kullanılması kapsamında bir ihlaldir. Halbuki sahip olunan tahkîkat, kanunun 4’üncü maddesi kapsamında yürütülmüştür. Tahkîkat sürecinde, fahiş fiyat veya fiyatların srandardı değil, bu fiyatların rakipler içinde direkt olarak ya da dolaylı ilişkiler yolu ile sağlanan koordinasyon/eşgüdüm neticesinde tespit edilip belirlenmediği araştırılmıştır.”

Pazar organize edildi

Küle, marketlerin fahiş fiyat sebebiyle haksız olarak cezalandırıldıklarına dair {iddialarına} da cevap sunarak, şunları kayıt etti: “5 perakendeci girişim içinde direkt olarak ya da ortak tedarikçiler vasıtasıyla dolaylı ilişkiler yolu ile, satış fiyatlarının ve fiyat artışlarının koordinasyonunun sağlandığı, elde ettikleri belgelerde ‘pazarının organize edilmiş olduğu’, ‘artırılan fiyatların rakiplerle aynı anda raflara yansıtılacağı’ tarafında ve benzer kalitede birçok ifade varolduğu, zincir marketlerin fiyat hareketlerinin de bu belirtileri büyük oranda teyit etmiş olduğu görülmüştür.”

Dönemsel indirimler ve kampanyaları birbirleriyle paylaştılar

“Bunun dışında tekrar direkt olarak ya da ortak tedarikçiler vasıtasıyla geleceğe dönük fiyatlar, fiyat artış tarihleri, dönemsel kampanyalar ve indirimler benzer biçimde rekabete dair titiz bulguların paylaşılmış olduğu, fiyat indirimine giden ya da pazar çapında fiyatların arttığı dönemde şimdilik fiyat artışı yapmayan zincir marketlerin fiyatlarına tedarikçiler vasıtasıyla araya girmek edilerek söz hususu zincir marketlerin fiyatlarının tüketiciler aleyhine yükseltilmesinin sağlandığı, nitekim bu durumun genelde ‘sorunlu fiyatların düzelttirilmesi’ şeklinde belgelere yansıdığı teyit ediliyor. Kesinlikle ki buradaki sorunlu fiyat ifadesinden düşük fiyatların kastedildiğini açıklamama galiba lüzum yok.”

Geleceğe dönük satış tutarları ve fiyat artış tarihlerini konuştular

Tahkîkat yönü bir tedarikçi teşebbüsün ise kendi ürünleri bakımından zincir marketler içinde satış fiyatlarına ve fiyat artışlarına yönelik gerçekleşen koordinasyonun sağlanmasında ve sürdürülmesinde rol oynadığı ve perakendecilerin geleceğe dönük satış tutarları ve fiyat artış tarihleri benzer biçimde rekabete titiz bulguların paylaşımına aracılık ettiğinin belirlendiğini altını çizen Küle, “Bu ihlal türü rekabet hukukunda kartel olarak tanınan, rakipler içinde fiyatların ya da miktarların belirlenmesi, müşterilerin veya bölgelerin paylaşılması, ihalelerde danışıklı kinetik edilmesi benzer biçimde mevzularda gerçekleşen rekabeti kısıtlayıcı uyuşma ya da uyumlu eylemleri kapsamaktadır. Tahkîkat kapsamında ise fiyatların belirleme edilmesi konusu, fiyat artış oranları ya da tutarlarının veya fiyat farklılığı tarihlerinin koordinasyonu benzer biçimde davranışları barındırmaktadır.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.

‘Kartel anayasaya bakılırsa suçtur’

Öncelik ile birtakım kesimlerin, kendilerinin “kartel” olarak nitelediği bu davranışları “Pazarının eğer olmazsa olmazı”, hem de “Düşük fiyatların garantisi bulunduğunu” savunmalarını gülümseyerek izlediklerini bildiren Küle, Anayasa’nın “Devlet, para, kredi, ana para, meta ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve dengeli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır, piyasalarda fiili ya da uyuşma neticesi doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi engel olur.” maddesini anımsattı.

Küle, Anayasa’da devletin fiili ya da uyuşma neticesi doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önleyeceğinin açıkça hükme bağlandığına ilgi çekerek, “Her şeyden evvelce kartel Anayasamıza bakılırsa suçtur.” dedi.

Bu durumun Rekabetin Korunması Ile ilgili Yasa’a bakılırsa de hukuka aykırı ve yasak olduğuna ilgi çeken Küle, kanunun amacının da meta ve hizmet piyasalarındaki rekabeti önleyici, bozucu ya da kısıtlayıcı uyuşma, karar ve programları, pazara hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye kullanmalarını önlemek bulunduğunu dile getirdi. Küle, kanunun Heyete da bu ihlallere nihayet verilmesi amacıyla lüzumlu tedbirleri alıp, bundan mesul olanlara yönetimsel para cezaları program vazifesini verdiğini ifade etti.

‘Tedarikçilere dair ayrı tahkîkat yürüyor’

Tahkîkat kapsamında yalnızca tek bir tedarikçiye ceza kesilmesi ve ceza miktarlarının yüksekliğine dair yorumları da değerlendiren Küle, şunları kayıt etti:

“Soruşturmamız 30 girişim ile ilgili yürütüldü ve karara bağlandı. Bu teşebbüsler içinde yalnızca 5 market ve 1 tedarikçi şirket ile ilgili somut kanıtlar elde ettik. Başka teşebbüsler ile ilgili somut kanıtlar elde edilemediği amacıyla ceza uygulanmadı ancak bu kapsamda iki mevzuya açıklık getirmekte yarar var.

Marketlere verdiği cezada geride bıraktığımız belgeler yalnızca bir tedarikçiye yönelik belgeler değildi. An itibarıyla tekrar benzer bir ihlal çeşidine yönelik bir fiil içerisinde varolduğu şüphesiyle 14 tedarikçi teşebbüsün doğrultu bulunduğu 26 Nisan 2021’de alınan kararla başlatılan tahkîkat Kurumumuzca halihazırda yürütülmektedir. Tahkîkat raporunun hazırlanma süreci devam etmektedir.”

Cezaları gerçekleşen cirolara bakılırsa belirledik

Ceza miktarı içeriğine da değinen Küle, şöyle dedi: “Cezalarımızı gerçekleşen cirolar üstünden bu yönetmeliğe bakılırsa belirliyoruz. Kartel ağır bir ihlaldir ve ceza oranları yüzde 2 ila yüzde 4 içinde belirlenir. İhlalin zamanı bir yıldan çok ise bu miktar yarım kat, 5 yıldan çok ise bir kat artırılır. İhlal hususu faaliyetlerin ciro içindeki payının oldukça düşük olması da indirim sebebidir. Her şey usulüne makul şekilde yapılmıştır. Yakın geçmişte aynı pazarda, aynı türde ihlalin belirleme edilmiş olduğu başka birtakım rekabet otoriteleri doğrultusundan yüzde 3’ten yüzde 7’ye kadar para cezası uygulanmıştır.”

Yorumlar (Yorum Yapılmamış)

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.